Nietolerancja laktozy – przyczyny, rodzaje, objawy

Laktoza to cukier występujący w mleku. Zbudowany jest on z cząsteczek glukozy oraz galaktozy. Największą zawartość laktozy, można znaleźć w mleku owczym. W przypadku mleka krowiego, jest ona minimalnie niższa. Kiedy w organizmie brakuje laktazy, czyli enzymu koniecznego do rozkładu laktozy, możemy mówić o wystąpieniu jednej z najczęstszych nietolerancji pokarmowych – nietolerancji laktozy.

Przyczyny nietolerancji laktozy

Niedobór laktazy spowodowany jest częściowo ograniczoną lub też całkowicie zablokowaną możliwością jej wytwarzania przez organizm. Jeśli osoba, która nie może spożywać laktozy, mimo wszystko sięgnie po produkty, które ją zawierają, musi liczyć się z tym, że spotkają ją przykre dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

Rodzaje nietolerancji laktozy

Nietolerancja laktozy jest problemem, który dotyka w naszym kraju dużą grupę ludzi. Szacuje się, że może być to nawet 25 procent osób dorosłych oraz do 2 procent niemowląt. Można wyróżnić trzy typy tej dolegliwości, zaliczmy do nich nietolerancję: wrodzoną, pierwotną oraz wtórną.

Każda może objawiać się w inny sposób i mieć zupełnie inny przebieg. O wrodzonej nietolerancji laktozy można mówić wówczas, kiedy organizm nigdy nie wyprodukował laktazy. Organizm noworodka od pierwszych dni życia dziecka, w ogóle nie wytwarza enzymu, który jest niezbędny do trawienia laktozy. Z uwagi na to, od chwil narodzin, wymaga ono specjalnej diety eliminacyjnej.

Pierwotna nietolerancja laktozy spotyka osoby, które w dzieciństwie spożywały mleko oraz jego przetwory, lecz w okresie dojrzewania lub późniejszym wieku, pojawiły się u nich dolegliwości ze strony układu pokarmowego, wynikające ze spożycia laktozy. Lakotza nie jest przez nich tolerowana, z uwagi na fakt, iż organizm zaprzestał produkcji laktazy lub też możliwości do jej wytwarzania uległy obniżeniu.

Wtórna nietolerancja laktozy może być wynikiem przebytych chorób lub urazów. Najczęściej pojawia się ona w sytuacji, w której doszło do uszkodzenia błony śluzowej jelita.

Pojawienie się nietolerancji laktozy

Nietolerancja laktozy może się ujawnić około drugiego roku życia. Zdarzają się jednak sytuacje, w których objawy widoczne są dopiero w okresie dojrzewania, bądź też dopiero po ukończeniu 30-35 roku życia. Problemy z nietolerancją laktozy mogą być dziedziczone, a za ich pojawienie się odpowiada gen LCT.

Do nietolerancji laktozy dochodzi ponadto u ludzi dotkniętych chorobami, takimi jak:
– mukowiscydoza,
– celiakia,
– zespół jelita krótkiego,
– martwicze zapalenie jelita,
– choroba Duhringa,
– zakażenia rotawirusowe i bakteryjne,
– zespół Leśniowskiego-Crohna,
– zespół Whiple’a,
– tasiemczyca, glistnica, owsica lub inna choroba pasożytnicza.

Dodatkowo do nietolerancji laktozy może dojść również u ludzi cierpiących na skazę białkową lub też mających alergię na soję. U części osób niedobór laktazy wynika z przyjmowania dużej ilości antybiotyków, niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub nadużywania alkoholu.

Objawy nietolerancji laktozy

Objawy mogą być tym silniejsze i bardziej dokuczliwe, im mniejsza jest ilość laktazy wytwarzanej przez organizm. Dolegliwości układu pokarmowego mogą pojawić się w ciągu 30 minut do 2 godzin od momentu spożycia mleka lub jego przetworów. Najczęściej można mieć wówczas do czynienia z dolegliwościami takimi jak: bóle brzucha, biegunka, wzdęcia, mdłości, kolka jelitowa lub wydzielanie gazów o przykrym zapachu.

Powyższe dolegliwości pojawiają się z uwagi na niemożność rozłożenia laktozy na cukry proste. Brak laktazy w organizmie sprawia, że laktoza nie jest wchłaniana w jelicie, co skutkuje zatrzymaniem wody w przewodzie pokarmowym. Skutkuje to powstaniem silnej biegunki. Niestrawiony cukier fermentuje w jelitach, co skutkuje powstawaniem dużej ilości gazów. Większe spożycie laktozy sprawia, ze objawy jej nietolerancji stają się coraz silniejsze.

Diagnoza nietolerancji laktozy

Nietolerancję laktozy rozpoznać można na podstawie kilku badań. W zależności od tego czy ich wynik jest jednoznaczny, czy też nie, badania wykonuje się pojedynczo lub też po kilka jednocześnie. Wyróżnia się kilka testów potwierdzających nietolerancję laktozy, do których można zaliczyć:

– próba eliminacyjna – polega na odstawieniu na okres 2 tygodni wszystkich produktów, które zawierają laktozę. Zniknięcie objawów po upływie 14 dni, jest jedynie wstępem do dalszej diagnostyki,
– doustne podanie laktozy – w przypadku takiego testu, pacjent przyjmuję laktozę doustnie, natomiast lekarz mierzy poziom glukozy we krwi,
– analiza pH stolca – niedobór laktazy jest związany z większym zakwaszeniem kału po spożyciu laktozy,
– wodorowy test oddechowy – pacjent otrzymuje na czczo dawkę laktozy, natomiast lekarz dokonuje pomiaru stężenia wodoru w wydychanym powietrzu. To jeden z najbezpieczniejszych i najdokładniejszych testów, które potwierdzają nietolerancję laktozy,
– endoskopia – pobrany zostaje wycinek jelita cienkiego od pacjenta. Lekarz następnie określa w nim zawartość laktazy. Jest to test o bardzo wysokim stopniu dokładności, jednak również o dużej inwazyjności,
– badanie molekularne polimorfizmu genu laktazy (LCT) – to test, który może być niezwykle istotny przy wykluczaniu niedoborów laktazy u osób dorosłych.

Leczenie nietolerancji laktozy

W przypadku wrodzonego niedoboru laktazy, leczenie polega na wyeliminowaniu z diety pacjenta produktów, które zawierają cukier mleczny. Należy pamiętać o tym, że takie osoby, nie tolerują nawet niewielkiej ilości pożywienia zawierającego laktozę. Nieleczona choroba może nawet zagrażać ich życiu.

Przy pierwotnym niedoborze laktazy, leczenie również polega na usunięciu z jadłospisu tych produktów, które posiadają laktozę lub też zmniejszeniu ilości spożywania tego rodzaju produktów. Taką dietę również należy przestrzegać przez całe życie.

W przypadku wtórnej nietolerancji laktozy, leczenie obejmuje okresowe wyłączenie z diety produktów zawierających cukier mleczny. Taka dieta powinna być stosowana, aż do momentu kiedy choroba zostanie wyleczona. Kiedy dolegliwości znikną, można powrócić do normalnej diety.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *